Aouda en Passepartout: Reis naar de vrijheid in tachtig dagen

Wanneer de Engelse, excentrieke gentleman Phileas Fogg wedt dat hij in tachtig dagen de wereld rond kan reizen, worden Auoda en Passepartout meegesleurd in een indrukwekkend avontuur. Aouda & Passepartout: Reis naar de vrijheid in tachtig dagen is een moderne hervertelling – met een prachtige, feeërieke cover – van het beroemde boek Reis om de wereld in tachtig dagen dat Jules Verne schreef in1873. 

Terwijl Verne de avonturen van Foggs chronologisch vertelt, vanaf zijn overhaaste vertrek uit Londen tot zijn terugkeer daar, wordt de spanning in de hervertelling meteen opgedreven door te spelen met de tijd. Het eerste hoofdstuk opent met het moment waarop Aouda als achttienjarige weduwe in India op het nippertje ontsnapt aan de brandstapel. Daarna wordt er regelmatig teruggeblikt op gebeurtenissen uit het verleden. 

Historicus Adwin De Kluyver blaast het klassieke verhaal van Jules Verne nieuw leven in door niet Phileas Fogg maar zijn reisgezelschap centraal te stellen: Aouda, een jonge moedige vrouw uit Bombay en Passepartout, een dappere idealist die tijdens de Franse Revolutie op de barricade stond. Het verhaal van Aouda en Passepartout is meer dan een merkwaardig en indrukwekkend reisverslag waarin de nadruk hoofdzakelijk ligt op reisschema’s, afgelegde routes en eigenaardige vervoersmiddelen maar het bevat een diepere laag. De auteur heeft meer oog voor de grote thema’s van het leven: menselijkheid, mededogen, vrijheid en op zoek gaan naar wie je bent. 

Aouda wordt in tegenstelling tot in Vernes versie niet louter gereduceerd tot een passieve vrouw in nood die wordt gered door de goedhartige en voorname Phileas Fogg. Ze leert de Engelse gentleman iets bij over de positie van de vrouw en welzijn in het algemeen: ‘Maar welzijn is niet alleen iets braafs en rustigs, het kan soms ook iets heel wilds en opstandigs zijn.’ Daarnaast werpt het boek een kritische blik op de Westerse kijk op het Oosten in de 19de eeuw. De rijke westerlingen aan boord van de pakketboot naar de Japanse havenstad Yokohama spreken zich neerbuigend uit over de bevolking van het Oosten: ‘De Oriënt is als een kind: kleurrijk, luidruchtig en in wezen onbekwaam. Wij bieden…sturing.’ De vooruitstrevende Passepartout is het daar duidelijk niet mee eens en gaat hier dapper tegenin. Tot slot geeft de feministische zus van Fogg het verhaal nog wat extra kleur. Doorat ze zich inzet voor de rechten van vrouwen en van inheemse Amerikanen, worden allerlei vormen van ongelijkheid aangekaart. De Kluyver heeft – meer dan Jules Verne – oog voor de rijke gevoelswereld van de personages en voegt bovendien een tikkeltje romantiek toe aan het verhaal. Op deze manier laat hij de personages uitgroeien tot mensen van vlees en bloed.

Het boek zit boordevol kleurrijke taal met veel aandacht voor zintuiglijke ervaringen. De hoofdstukken zijn doorspekt met metaforen en levendige beschrijving van excentrieke bemanningsleden, de geuren en kleuren van verre landen en pruttelende maaltijden aan boord van schepen. Deze beschrijvingen wekken het verhaal tot leven waardoor het haast lijkt alsof je zelf mee reist met het gezelschap. Toch maakt de auteur ook gebruik van eenvoudig taalgebruik en kortere zinnen, waardoor het boek toegankelijk is voor jongeren.

De kracht van het verhaal is dat het niet alleen een eerlijke kijk op de tijdsgeest biedt, maar ook een hoopvolle boodschap in zich draagt. Het moedigt lezers aan om zich te verzetten tegen onrecht, al is het maar met kleine dingen.

Om het in de woorden van Foggs zus te zeggen: "Revolutie is geen explosie uit het niets, het is een vonk die iets aan het gloeien brengt en dan weigert te doven." Dat maakt het boek uitermate geschikt om te lezen en te bespreken met jongeren. Daarnaast is het waardevol om de hervertelling naast enkele passages uit de roman van Jules Verne te leggen en samen met de jongeren op zoek te gaan naar gelijkenissen en verschillen. Bovendien voegde De Kluyver achteraan een interessante doorleeslijst toe voor lezers van wie de leeshonger na het lezen van dit boek nog niet gestild is.

Wie deze moderne hervertelling over Aouda en Passepartout leest, vertrekt op een spannende reis om de wereld die soms hoopvol, soms confronterend zal zijn én bovendien een stem geeft aan mensen die nog veel te vaak louter als decor dienen.